کسب فیض از قبر ارسطو

بسم الله الرحمن الرحیم
پاسخ استاد آیت الله العظمی جوادی آملی به بهانه اشکال غیر علمی یکی از حضار در درس خارج فقه(شنبه ۱۸مهر۱۴۰۵) مطالبی مهم را فرمودند از جمله:
 

ما پیش خیلی‌ها درس خواندیم، اما علامه طباطبایی ،آقای بهجت ،آقای آقا شیخ محمدتقی آملی یک‌طور دیگری بودند. همه‌شان نور بودند، اما بعضی از نورها خیلی پُر هستند؛ مثل آقای طباطبایی خیلی کم است. بعضی‌ها اصلاً راه خلاف و راه گناه و این‌ها را بلد نبودند؛ اصلاً مثل علامه طباطبایی، مثل آقای بهجت، مثل آقا شیخ محمدتقی آملی خیلی کم بود.

من اوایل سال ۳۴ بود، یعنی هفتاد و دو سه سال قبل، از تهران حوزه مروی می‌خواستم بیایم قم. رفتم محضر استادم مرحوم آقا شیخ محمدتقی آملی که اجازه بگیرم و خداحافظی بکنیم. گفتم که می‌خواهم قم مشرف بشوم.

فرمود: بسیار خوب، آن بانو (سلام‌الله علیها) که منشأ برکات فراوانی است، در عظمت و جلال او که صحبتی نیست. گذشته از آن مقام جلال، علمای بزرگی در قم دفن هستند، مراجع بزرگی در قم دفن هستند که در کنار قبور آن‌ها منشأ برکت است. کنار قبور علما درست و بحث کردن فیض دارد. این را همه ما می‌دانیم.

بعد فرمود: لذا شاگردان ارسطو برای کسب فیض بیشتر می‌رفتند کنار قبر ارسطو مباحثه می‌کردند تا فیض بگیرند.

ما حالا آسمان و زمین را نگاه می‌کنیم، ما طلبه‌ای که یک مقدار فلسفه خوانده بودیم، ارسطو را به عنوان یک فیلسوف غربی می‌شناختیم. ارسطو کسی باشد که کنار قبرش برکت داشته باشد، بروند آنجا درس و بحث داشته باشند! اما جلال وشکوه آقا شیخ محمدتقی آملی به ما اجازه نمی‌داد که تردید داشته باشیم. این در دل ما ماند، چطور قبول بکنیم؟

آن وقت ما قبسات مرحوم میرداماد را در تهران هم داشتیم. قبسات را مستحضر هستید که عبارتش خیلی مشکل است و فهمیدنش هم مشکل است. بعد از اینکه دیدیم کتاب قبسات چاپ جدید شد و خیلی منقش بود، کتاب رسمی بود، ما که با فلسفه آشنا بودیم حتماً باید این کتاب را می‌داشتیم. این کتاب قبسات را گرفتیم، این کتاب بالینی ما بود، یعنی از اول مطالعه کردیم تا به آخرها. به آخرها که رسیدیم دیدیم مسئله مزار و زیارت و برزخ و قبر و این‌ها که شد، دیدم می‌فرماید لذا است که بزرگانی برای کسب فیض می‌رفتند کنار قبر ارسطو مباحثه می‌کردند.

حالا ما آسمان و زمین را نگاه می‌کنیم، این حرف یعنی چه؟ ارسطو کیست؟ قبرش چیست؟ فضلا و شاگردان بروند کنار قبر ارسطو و فیض بگیرند؟ این برای ما خیلی سنگین بود.

دوباره به این کتاب مراجعه کردیم، که مرحوم میرداماد صاحب قبسات، این را از چه کسی نقل می‌کند؟ این را از المطالب العالیه فخر رازی نقل می‌کند. حتماً یعنی حتماً این‌ها را هدر ندهید، به قبسات مراجعه بکنید، المطالب العالیه فخر رازی را مراجعه کنید، جلد هفت یا هشت صفحه ۱۷۳ مبادا این‌ها را هدر بدهید! این‌ها را هدر ندهید. حتماً یعنی حتماً به قبسات مراجعه کنید، حتماً یعنی حتماً به المطالب العالیه فخر رازی مراجعه کنید تا معلوم بشود که آنچه که در خیالات ما بود طور دیگری بود.

میرداماد از چه کسی نقل می‌کند؟ از المطالب العالیه جلد هفت صفحه فلان. به کتاب المطالب العالیه فخر رازی مراجعه کردیم، دیدیم؟ بله، چون فخر رازی را می‌دانید که اهل این حرف‌ها نیست. فخر رازی اهل مزار و زیارت و این‌ها نیست.

فخر رازی نقل می‌کند که رسماً شاگردان ارسطو می‌رفتند در کنار قبر ارسطو برای فیض بردن و این‌ها. از اینجا ما مطمئن شدیم که فرمایش استاد ما مرحوم آقا شیخ محمدتقی آملی که فرمودند شاگردان ارسطو می‌رفتند کنار قبر ارسطو از کجا بود. ارسطو از بزرگ‌ترین موحدان عصر مسیحیت بود که دین را حفظ کرد، چون فاصله زیادی داریم او را به عنوان یک حکیم می‌شناسیم کاری با دیانت و این‌ها نداریم. از متدین‌ترین و از پاک‌ترین و از رادمردترین مردان عصر خودش بود. این‌ها کسانی بودند که قبر این‌ها منشأ برکت طلبه‌های آن روز بود.

به قبسات مرحوم میرداماد مراجعه کنید، از آنجا به المطالب العالیه فخر رازی مراجعه کنید. منطق را و امثال او درآورده که اصلاً شما امثال منطق را اقسام منطق را نشنیده‌اید. مرحوم بوعلی با همه قدرتش گفت طرز این اشکال اربعه را او تنظیم کرده که من هر چه کردم کم و زیاد کنم نمی‌توانم. اگر کسی یک مجهولی را بخواهد معلوم کند، الآن چندین قرن گذشته، شما ببینید بیش از این چهار شکل، شکل دیگری دارد؟ همه دانشمندان جمع بشوند، ما یک مطلب علمی داریم می‌خواهیم حل کنیم، راه‌حلی غیر از این چهار تا یعنی چهار تا! شکل اول و دوم و سوم و چهارم، غیر از اشکال اربعه راه دیگری دارد؟ این را می‌گویند مردان بزرگ.

مرحوم بوعلی می‌گوید من با همه قدرتم خیلی سعی کردم کم کنم زیاد کنم دیدم نمی‌توانم. این کار آسانی نیست مشکلات علمی ما فراوان است.

رنامه_بازخوانی
خلاصه‌_نامه  (بیست‌و‌ششم)