شهید آمریکائی در راه آزادی ایران و راز دو شعر
این متن کوتاه اشاره به مجاهدت یک معلم آمریکایی است که در انقلاب مشروطه ایران شرکت کرد:
هُووارد باسکرویل آمریکایی متولد ۱۸۸۵، در ۱۹۰۷ از پرینستن فارغالتحصیل شد و طبق قرارداد دو ساله برای تدریس تاریخ به تبریز رفت.
- با آشنایی به اهداف مشروطهخواهان و مظلوم واقع شدن مردم به صفوف مبارزین پیوست و «فوج نجات» را که تا ۳۰۰نفر نیز ذکر کرده اند سازماندهی کرد.
وی فرق خود با ایرانیان را فقط در زادگاه می دانست و سرانجام در راه دفاع از ایران و حقیقت در ۲۹ ربیعالاول ۱۳۲۷ مطابق با ۳۰فروردین ۱۲۸۸، در ۲۵ سالگی به شهادت رسید.
- او نخستین آمریکایی است که در انقلاب مشروطه به شهادت رسید و ستارخان احترام عمیق به او، داشت ، و حتی کسروی خائن منحرف هم او را ستوده است .
باسکرویل نماد ایثار بینالمللی در راه آزادی ایران بود که جان خود را فدا کرد.
مجسمه این شهید مهمان در ایران در خانه مشروطه تبریز قرار دارد .
شعر عارف قزوینی لوح بالای قبر او در گورستان ارامنه تبریز است:
ای محترم مدافعِ حریّتِ عباد
وی قائد شجاع و هوادار عدل و داد
کردی پی سعادتِ ایران فدای جان
پاینده باد نام تو، روحت همیشه شاد»
و همچنین این شعر معروف برای او از شاعری ناشناس سروده شده است اشاره به او و فوج سیصد نفره او:
سیصد گل سرخ، یک گل نصرانی
ما را زِ سر بریده میترسانی؟
ما گر ز سر بریده میترسیدیم
در محفل عاشقان نمی رقصیدیم
والسلام
فروردین عام الفتح
سید عباس موسوی مطلق